Başlıklar
CNC freze tezgahlarında devir (N) ve ilerleme hızı (F), talaş kaldırma işleminin kalitesini, hızını ve takım ömrünü belirleyen en kritik parametrelerdir. Bu iki değer, hem işlenen malzemenin türüne hem de kullanılan takımın çapına göre dikkatle hesaplanmalıdır. Yanlış seçilen bir devir veya ilerleme hızı; takımın yanmasına, titreşime, yüzey pürüzlülüğüne ve ölçü hatalarına neden olabilir.
Devir ve ilerleme hızı hesaplamalarında kullanılan formüller evrenseldir. Ancak uygulamada her malzeme için optimum değerler değişir. CNC freze operatörleri, bu değerleri hem teorik formüllerle hem de pratik deneyimle belirler.
İlgili İçerikler
Devir Hızı (N) Hesaplama
Devir hızı (N), freze takımının bir dakikada kaç tur döndüğünü gösterir ve devir/dakika (rpm) birimiyle ifade edilir. Bu değer, kesme hızı (Vc) ve takım çapı (D) kullanılarak hesaplanır.
Formül:
N = (1000 × Vc) / (π × D)
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| N | Mil devri (devir/dakika) |
| Vc | Kesme hızı (metre/dakika) |
| D | Takım çapı (mm) |
Örnek Hesaplama:
Alüminyum bir malzeme işleniyor, takım çapı 10 mm, kesme hızı 400 m/dk.
N = (1000 × 400) / (3.14 × 10) = 12.738 devir/dk
Yani 10 mm çaplı bir takım, alüminyum işleme sırasında yaklaşık 12.700 rpm hızla dönmelidir.
| Malzeme | Ortalama Kesme Hızı (Vc, m/dk) | 10 mm Takım İçin Devir (rpm) |
|---|---|---|
| Alüminyum | 300 – 600 | 9.500 – 19.000 |
| Pirinç | 200 – 400 | 6.300 – 12.700 |
| Çelik | 120 – 200 | 3.800 – 6.300 |
| Paslanmaz Çelik | 80 – 150 | 2.500 – 4.800 |
| Titanyum | 50 – 100 | 1.600 – 3.200 |
Takım çapı büyüdükçe, mil devri düşürülmelidir çünkü çevresel hız aynı kalmalıdır.
İlerleme Hızı (F) Hesaplama
İlerleme hızı (F), kesici takımın bir dakikada iş parçası üzerinde ne kadar ilerlediğini ifade eder ve mm/dakika (mm/min) cinsinden ölçülür.
Formül:
F = fz × z × N
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| F | İlerleme hızı (mm/dakika) |
| fz | Diş başına ilerleme miktarı (mm/diş) |
| z | Takım üzerindeki diş sayısı |
| N | Mil devri (devir/dakika) |
Örnek Hesaplama:
Karbür uçlu 4 dişli bir freze takımıyla alüminyum işleniyor.
fz = 0.05 mm/diş, N = 12.000 rpm
F = 0.05 × 4 × 12.000 = 2.400 mm/dk
Yani takım, dakikada 2.400 mm ilerlemelidir.
| Takım Türü | Diş Başına İlerleme (fz, mm/diş) | Diş Sayısı (z) | Önerilen İlerleme (mm/dk) |
|---|---|---|---|
| HSS Freze | 0.05 – 0.12 | 4 | 800 – 1.800 |
| Karbür Freze | 0.04 – 0.10 | 4 | 1.200 – 2.400 |
| Küresel Uçlu Freze | 0.02 – 0.06 | 2 | 400 – 800 |
İlerleme miktarı malzemeye, takımın kesici geometrisine ve işleme tipine göre ayarlanmalıdır. Kaba talaş kaldırma için daha yüksek, finisaj için ise düşük ilerleme tercih edilir.
Talaş Kaldırma Hızı (Q)
İşleme verimliliğini görmek için talaş kaldırma hızı (Q) da hesaplanabilir. Bu değer, birim zamanda kaldırılan malzeme hacmini ifade eder.
Formül:
Q = Ap × Ae × F
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| Q | Talaş kaldırma hızı (mm³/dk) |
| Ap | Talaş derinliği (mm) |
| Ae | Talaş genişliği (mm) |
| F | İlerleme hızı (mm/dk) |
Yüksek talaş kaldırma hızı, üretim süresini azaltır fakat takım yükünü artırır. Bu nedenle optimum denge kurulmalıdır.
CNC Freze Devir ve İlerleme Hesaplama Tablosu
| Malzeme | Takım Çapı (mm) | Kesme Hızı (Vc, m/dk) | Devir (rpm) | İlerleme (mm/dk) |
|---|---|---|---|---|
| Alüminyum | 10 | 400 | 12.700 | 2.000 – 2.400 |
| Pirinç | 10 | 300 | 9.500 | 1.500 – 2.000 |
| Çelik | 10 | 160 | 5.100 | 800 – 1.200 |
| Paslanmaz Çelik | 10 | 120 | 3.800 | 600 – 900 |
| Titanyum | 10 | 80 | 2.500 | 400 – 600 |
Bu tablo, genel kılavuz değerlerdir; her üretim ortamında tezgah kapasitesine ve takım markasına göre ufak düzeltmeler yapılabilir.
CNC freze devir ve ilerleme hızı, talaş kaldırma performansını belirleyen iki temel parametredir. Doğru hesaplandığında takım ömrü uzar, yüzey kalitesi artar ve işleme süresi azalır. Hesaplamalar yapılırken hem teorik formüller hem de malzeme ve takım üreticilerinin verileri dikkate alınmalıdır. Optimum devir ve ilerleme değerleri, CNC üretiminde maksimum verimliliğin anahtarıdır.
Öne Çıkan İçerikler
