G-code, CNC (Computer Numerical Control) sistemlerinde kullanılan evrensel programlama dilidir ve bir makineye ne yapması gerektiğini, hangi hızda ve hangi koordinatta çalışacağını söyleyen komutlardan oluşur. Bu kodlar, kesme, delme, frezeleme, torna işlemleri gibi üretim süreçlerinde makinenin eksen hareketlerini, takım değişimlerini, devir hızlarını ve ilerleme miktarlarını belirler. Her bir G-code, belirli bir işlevi temsil eder ve sayısal komutlarla tezgâhın motorlarını, sensörlerini ve kontrol sistemlerini yönetir. G-code’un temel gücü, insan müdahalesini minimuma indirerek üretimde hassasiyet, tekrarlanabilirlik ve verimlilik sağlamasından gelir. Bu sayede aynı parça, yüzlerce kez, mikron seviyesinde hata payıyla üretilebilir.
Modern üretim dünyasında G-code, yalnızca bir komut dizisi değil, dijital üretim zincirinin temel taşı haline gelmiştir. CAD/CAM yazılımlarında oluşturulan 3 boyutlu modeller, G-code’a dönüştürülerek doğrudan CNC tezgâhlarda işlenebilir hale gelir. Böylece tasarımdan üretime geçiş süreci tamamen dijitalleşmiş olur. Ayrıca G-code, hem freze hem de torna tezgâhlarında, hatta lazer kesim ve 3D yazıcı sistemlerinde bile kullanılabilir. Bu çok yönlülük, G-code’u endüstriyel otomasyonun ortak dili haline getirmiştir. Doğru G-code kullanımı, yalnızca üretim hızını artırmakla kalmaz; takım ömrünü uzatır, enerji verimliliğini yükseltir ve üretim maliyetlerini düşürür.
| G Kodu | Komut Adı | Açıklama |
|---|---|---|
| G00 | Hızlı hareket (Rapid positioning) | Takımı hızlı şekilde hedef noktaya taşır. |
| G01 | Doğrusal kesme (Linear interpolation) | Belirtilen ilerleme hızında doğrusal kesim yapar. |
| G02 | Saat yönünde dairesel kesim (CW arc) | Dairesel interpolasyonla saat yönünde kesim yapar. |
| G03 | Saat yönü tersi dairesel kesim (CCW arc) | Dairesel interpolasyonla saat yönü tersi kesim yapar. |
| G04 | Bekleme (Dwell) | Takımı belirtilen süre kadar bekletir. |
| G05 | Yüksek hassasiyet modu | Yüksek hassasiyetli işleme için aktif edilir. |
| G06 | Parabolik interpolasyon | Nadir kullanılan gelişmiş kesim modu. |
| G07 | Silindirik koordinat modu | Silindirik koordinat sisteminde kesim sağlar. |
| G08 | Hızlanma/ yavaşlama kontrolü | Hareket başlangıç ve bitiş hızını optimize eder. |
| G09 | Hassas duruş | Hareket sonunda kısa duraklama sağlar. |
| G10 | Ofset ayarı / veri girişi | Takım veya iş sıfırını belirler. |
| G11 | G10 iptali | G10 ile yapılan ayarı iptal eder. |
| G12 | Saat yönü dairesel cep kesme | Dairesel ceplerin CW yönünde işlenmesi. |
| G13 | Saat yönü tersi dairesel cep kesme | Dairesel ceplerin CCW yönünde işlenmesi. |
| G14 | Eksen simetri | Aynalama işlemleri için kullanılır. |
| G15 | Polar koordinat iptali | G16 ile başlatılan modu kapatır. |
| G16 | Polar koordinat sistemi | Dairesel koordinatlarla programlama. |
| G17 | XY düzlemi seçimi | Freze işlemlerinde varsayılan düzlem. |
| G18 | ZX düzlemi seçimi | Tornalama ve özel kesimlerde kullanılır. |
| G19 | YZ düzlemi seçimi | Freze ve özel uygulamalarda kullanılır. |
| G20 | İnç birimi modu | Ölçüleri inç cinsine çevirir. |
| G21 | Metrik birim modu | Ölçüleri milimetreye çevirir. |
| G22 | Limit koruması aktif | Hareket sınırlarını etkinleştirir. |
| G23 | Limit koruması iptali | Limit kontrollerini devre dışı bırakır. |
| G28 | Referans dönüşü | Tezgâhı ana referans noktasına döndürür. |
| G29 | Referans dönüş sonrası hareket | G28 sonrası hedef noktaya gider. |
| G30 | İkinci referans dönüşü | Alternatif referans pozisyonuna döner. |
| G31 | Probing (dokunmatik ölçüm) | Parça ölçüm sensörü ile temas kontrolü. |
| G32 | Vida açma | Tornada tek hat vida açma işlemi. |
| G33 | Vida açma (Sabit adım) | Senkronize vida işleme. |
| G34 | Artan adımda vida açma | Vida adımını artırarak ilerleme sağlar. |
| G35 | Azalan adımda vida açma | Vida adımını kademeli azaltır. |
| G40 | Takım yarıçap kompanzasyonu iptali | G41 ve G42’yi devre dışı bırakır. |
| G41 | Sol takım telafisi | Kesme yönüne göre sol kompanzasyon. |
| G42 | Sağ takım telafisi | Kesme yönüne göre sağ kompanzasyon. |
| G43 | Takım uzunluk telafisi (+) | Takım boyunu pozitif yönde düzeltir. |
| G44 | Takım uzunluk telafisi (-) | Takım boyunu negatif yönde düzeltir. |
| G45 | Boy telafisini artır | Takım uzunluğunu artırır. |
| G46 | Boy telafisini azalt | Takım uzunluğunu azaltır. |
| G47 | Boy telafisini iki kat artır | G45’in gelişmiş versiyonu. |
| G48 | Boy telafisini iki kat azalt | G46’nın tersi işlemi yapar. |
| G49 | Takım uzunluk telafisini iptal eder | G43/44 ayarlarını sıfırlar. |
| G50 | Maksimum devir sınırlama / koordinat ofseti | Tornada üst devir sınırı belirler. |
| G51 | Ölçeklendirme (Scaling) | Parça boyutunu büyütür/küçültür. |
| G52 | Geçici sıfır noktası | Geçici iş parçası ofseti oluşturur. |
| G53 | Makine koordinat sistemi | Mutlak tezgâh koordinatında hareket. |
| G54 | İş koordinat sistemi 1 | Standart iş sıfırı. |
| G55 | İş koordinat sistemi 2 | Alternatif sıfır noktası. |
| G56 | İş koordinat sistemi 3 | Ek iş parçası konumu. |
| G57 | İş koordinat sistemi 4 | Ek sıfır noktası. |
| G58 | İş koordinat sistemi 5 | Ek sıfır noktası. |
| G59 | İş koordinat sistemi 6 | Ek sıfır noktası. |
| G61 | Hassas duruş modu | G09 benzeri hassas duraklama sağlar. |
| G62 | Otomatik köşe yuvarlama | Keskin köşeleri otomatik yuvarlar. |
| G63 | Tapping modu | Delik diş çekme işlemlerinde kullanılır. |
| G64 | Sürekli kesme modu | Takımın durmadan kesim yapmasını sağlar. |
| G65 | Makro çağırma | Kullanıcı tanımlı makroyu çalıştırır. |
| G66 | Kalıcı makro çağırma | Makroyu sürekli aktif tutar. |
| G67 | Makro iptali | G65/G66 ile çağrılan makroyu sonlandırır. |
| G68 | Koordinat döndürme | İş parçası koordinat düzlemini döndürür. |
| G69 | Koordinat döndürme iptali | G68 fonksiyonunu devre dışı bırakır. |
| G70 | Bitirme (finishing cycle) | Tornalama son işlemi çevrimi. |
| G71 | Kaba tornalama çevrimi | Çok adımlı kaba talaş kaldırma. |
| G72 | Yüzey tornalama çevrimi | Parça yüzeyini işleme çevrimi. |
| G73 | Hafif talaş kaldırma çevrimi | Hızlı, düşük derinlikli talaş kaldırma. |
| G74 | Sol el vida açma veya delik derinleştirme | Tornada özel delik işlemleri. |
| G75 | Dairesel kesme çevrimi | Kanal veya delik genişletme çevrimi. |
| G76 | Otomatik vida açma çevrimi | Çok geçişli vida işleme çevrimi. |
| G80 | Sabit çevrim iptali | G81–G89 işlemlerini iptal eder. |
| G81 | Delik delme çevrimi | Basit delik delme. |
| G82 | Beklemeli delik delme | G81 + bekleme süresi ekler. |
| G83 | Derin delik delme (peck drilling) | Kademeli derin delme çevrimi. |
| G84 | Diş çekme çevrimi (tapping) | Vidalı delik açma. |
| G85 | Raybalama çevrimi | Delik yüzeyini düzgünleştirir. |
| G86 | Sıkıştırmalı delik delme | Kesici geri çekilmeden durur. |
| G87 | Geri çekmeli raybalama | G85’in özel versiyonu. |
| G88 | Manuel kontrol beklemeli delik delme | Operatör onayı gerektirir. |
| G89 | Uzun beklemeli delik delme | Delik sonunda uzun duraklama ekler. |
| G90 | Mutlak konumlama modu | Tüm koordinatlar referansa göre hesaplanır. |
| G91 | Artışlı konumlama modu | Koordinatlar bir önceki noktaya göre hesaplanır. |
| G92 | Eksen limiti / referans ayarı | Eksen limitlerini veya devir sınırlamasını belirler. |
| G94 | Dakikada ilerleme modu | İlerleme hızı F değeriyle belirlenir (mm/dak). |
| G95 | Devir başına ilerleme | Tornalarda kullanılır (mm/dev). |
| G96 | Sabit kesme hızı modu | Tornada sabit yüzey hızı sağlar. |
| G97 | Sabit kesme hızı iptali | G96’yı devre dışı bırakır. |
| G98 | Delik çevriminde ilk noktaya dönüş | Delme sonrası başlangıç noktasına döner. |
| G99 | Delik çevriminde alt noktaya dönüş | Delme sonrası alt konuma döner. |