Başlıklar
CNC freze tezgahlarında sıfırlama veya referans alma işlemi, makinenin eksen hareketlerini doğru koordinat sistemine oturtmak için yapılan en temel işlemlerden biridir. Bu işlem, iş parçasının gerçek konumunu makineye tanıtmak anlamına gelir. Eğer sıfırlama doğru yapılmazsa, takım yanlış noktalardan kesme yapar, parçalar hatalı çıkar ve takım çarpışmaları yaşanabilir.
CNC frezelerde genellikle iki tür sıfır noktası bulunur:
İlgili İçerikler
- Makine Sıfır Noktası (Machine Zero – M)
- İş Parçası Sıfır Noktası (Work Offset – G54, G55 vb.)
Operatör, işleme başlamadan önce makine sıfırını otomatik olarak, iş parçası sıfırını ise manuel olarak belirler.
CNC Freze Sıfırlama Türleri
| Sıfır Türü | Tanım | Kullanım Amacı |
|---|---|---|
| Makine Sıfırı (Machine Zero) | Fabrika tarafından belirlenmiş sabit nokta. | Makinenin referans başlangıcıdır. |
| İş Parçası Sıfırı (Workpiece Zero) | Operatörün iş parçasına göre belirlediği nokta. | Her yeni parçada yeniden tanımlanır. |
| Takım Sıfırı (Tool Offset Zero) | Takımın uzunluk farklarını telafi eden ayar. | Takım boyuna göre Z ekseni düzeltmesi yapılır. |
| Program Sıfırı (Program Zero) | CNC programında esas alınan işlem başlangıcı. | G54 – G59 koordinat sistemleriyle tanımlanır. |
Bu sıfırlar birlikte çalışarak takımın her eksendeki konumunu doğru şekilde hesaplar.
Makine Sıfırlama (Otomatik Referans Alma)
Makine açıldığında eksen motorları başlangıç konumlarını kaybeder. Bu nedenle ilk işlem olarak referans dönüşü yapılır. Bu işlem otomatik olup genellikle tek tuşla gerçekleştirilir.
Adımlar:
- Makine açıldıktan sonra “REF RETURN” veya “HOME” modu seçilir.
- Her eksen (X, Y, Z) sırasıyla otomatik olarak sınır sensörüne gider.
- Limit switch (referans sensörü) algılandığında o eksenin sıfırı kaydedilir.
- Ekranda “REF OK” veya “Machine Zero Set” uyarısı çıkar.
Bu işlem tamamlandıktan sonra tezgah, fabrika tarafından tanımlanmış sabit referans noktasına göre çalışmaya hazır hale gelir.
İş Parçası Sıfırı (G54) Alma İşlemi
İş parçası sıfırı, üretilecek parçanın koordinat başlangıcını belirler. Genellikle G54, G55, G56, G57, G58 veya G59 koordinat sistemlerinden biri kullanılır.
Adımlar:
- Parça mengeneye veya fikstüre sabitlenir.
- Ölçüm probu (ya da takım ucu) ile parçanın referans yüzeyi bulunur.
- Takım ucuyla X ve Y yüzeylerine dokunularak sıfır noktası belirlenir.
- Z ekseninde takım ucunun parça yüzeyine değdiği nokta kaydedilir.
- Elde edilen X, Y, Z değerleri kontrol panelinde G54 koordinatına kaydedilir.
Örnek:
G54 X0 Y0 Z0
Bu satır, CNC’ye “iş parçasının sıfırı bu noktadır” bilgisini verir.
| G Kodu | Kullanım Amacı |
|---|---|
| G54 | Ana iş parçası sıfırı |
| G55–G59 | Diğer iş parçaları veya bağlama noktaları |
| G92 | Geçici sıfır belirleme |
| G43 | Takım uzunluğu telafisi |
Takım Uzunluğu (Z Ekseni) Sıfırlama
Takım uzunluğu, her kesici takımın boy farkını telafi etmek için ayarlanır. Z ekseni sıfırlaması genellikle takım sıfırlama sensörü veya manuel dokunma yöntemi ile yapılır.
Sensörle Z Sıfırlama:
- Takım, sensör üzerine yavaşça indirilir.
- Sensör değdiğinde kontrol ünitesi otomatik olarak takım uzunluğunu hesaplar.
- Bu değer “Tool Offset Table” içine kaydedilir.
Manuel Yöntem:
- Takım, iş parçasına yaklaşırken el çarkı ile yavaşça indirilir.
- Araya bir ölçüm sacı (örneğin 0.01 mm) konur.
- Değer sıfırlanır ve “Z0” olarak tanımlanır.
CNC Freze Sıfırlamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Her parça değişiminde sıfır noktası yeniden alınmalıdır.
- Mengene sıkma sonrası parça kayması kontrol edilmelidir.
- Yanlış sıfır noktası çarpışmalara neden olabilir.
- Z ekseninde takım boyu değiştiğinde offset tablosu mutlaka güncellenmelidir.
- Soğutma sıvısı sensör yüzeyini etkileyebilir; sıfır alma kuru yapılmalıdır.
Örnek G Kodlu Program Başlangıcı
G21 G17 G40 G49 G80 G90
T01 M06
G54
S2500 M03
G00 X0 Y0 Z5
G01 Z-2 F100
Bu programda:
- G54 ile iş parçası sıfırı aktif edilir.
- Takım, referans noktaya göre hareket eder.
- Z ekseni sıfırı üzerinden kesme başlatılır.
CNC freze tezgahında sıfırlama işlemi, üretimin en kritik aşamasıdır. Doğru sıfır noktası belirlenmezse ölçüsel hatalar, yüzey kaymaları ve takım çarpışmaları meydana gelir. Bu nedenle her operatör sıfır alma işlemini dikkatle yapmalı, hem makine hem de iş parçası koordinatlarını doğru tanımlamalıdır. Kusursuz bir sıfırlama, yüksek kaliteli ve hatasız üretimin temelidir.
Öne Çıkan İçerikler